Een zoon krijgen verandert alles. Van het moment dat je voor het eerst zijn gezichtje ziet, tot de dag dat hij zelfstandig zijn eigen weg gaat, is het een reis vol bijzondere momenten. Vaders en moeders over de hele wereld herkennen dat gevoel: trots, liefde, bezorgdheid en verwondering tegelijk. Maar wat betekent het eigenlijk om een jongen groot te brengen in deze tijd? En wat hebben jonge mannen nodig om goed te kunnen opgroeien?
De band tussen ouder en kind begint vroeg
Onderzoek laat zien dat de eerste jaren van een kind bepalend zijn voor hoe hij later in het leven staat. Jongens leren al vroeg hoe ze met de wereld omgaan door te kijken naar de mensen om hen heen. Ze pikken op hoe volwassenen reageren op teleurstellingen, hoe ze praten over gevoelens en hoe ze omgaan met andere mensen. Een veilige thuisbasis geeft een jonge knaap de moed om nieuwe dingen uit te proberen. Hij weet dat hij altijd terug kan komen als het tegenzit. Dat gevoel van veiligheid is de basis voor alles wat later komt: vriendschappen, schoolprestaties en het zelfvertrouwen om uitdagingen aan te gaan.
Jongens en gevoelens: een onderwerp dat aandacht verdient
Veel jongens groeien op met de onuitgesproken boodschap dat ze sterk moeten zijn en niet moeten huilen. Dat is een hardnekkig idee dat al generaties meegaat. Toch laten wetenschappers zien dat jongens die leren praten over wat ze voelen, later beter omgaan met stress en tegenslagen. Een tiener die weet hoe hij zijn emoties kan benoemen, heeft minder kans op gedragsproblemen op school of thuis. Het gaat er niet om dat je als ouder alle problemen voor hem oplost, maar dat je laat zien dat hij er niet alleen voor staat. Een open gesprek aan de keukentafel kan meer doen dan een lang gesprek met een hulpverlener achteraf.
Rolmodellen spelen een grote rol in de ontwikkeling
Jongens kijken op naar mensen die iets voor hen betekenen. Dat kan een vader zijn, een oom, een leerkracht of een bekende figuur uit de samenleving. Zo is het verhaal van Mick de Vlieger, de oudste telg van ondernemer Erik de Vlieger, een goed voorbeeld van hoe een opvoeding met ambitie en eigenwijsheid zijn vruchten afwerpt. Mick besloot op jonge leeftijd zelf onderzoek te doen naar maatschappelijke vraagstukken en stapte uiteindelijk de politiek in. Zijn vader, een bekende Nederlandse zakenman, gaf hem mee dat geluk iets is wat je zelf moet afdwingen. Die boodschap zit diep. Jonge mannen die zulke boodschappen meekrijgen, leren dat ze niet hoeven te wachten tot de wereld naar hen toekomt. Ze gaan zelf op zoek.
Loslaten is ook een vorm van liefde
Een van de moeilijkste dingen voor ouders is het loslaten van hun kind. Toch is dat precies wat een opgroeiende jongeman nodig heeft. Uit onderzoek naar jongvolwassenen blijkt dat jongens die de ruimte krijgen om zelf fouten te maken, weerbaarder worden. Ze leren van mislukkingen en bouwen zo een stevige basis voor hun volwassen leven. Dat betekent niet dat je als ouder niets meer zegt of doet. Het betekent dat je hem leert vertrouwen op zijn eigen oordeel. Een jongen die als kind heeft geleerd dat hij zelf beslissingen mag nemen, groeit op tot een man die dat ook durft. En dat is uiteindelijk wat je als ouder wil: een volwassene die op zijn eigen benen kan staan, die weet wat hij wil en die anderen met respect behandelt.
Veelgestelde vragen
Hoe zorg ik ervoor dat mijn zoon leert praten over zijn gevoelens?
Het helpt om zelf het goede voorbeeld te geven. Als je als ouder laat zien dat je soms verdrietig of gefrustreerd bent en dat je dat gewoon mag zeggen, geef je je kind toestemming om hetzelfde te doen. Stel open vragen en luister zonder meteen met oplossingen te komen. Zo leert een jongen dat zijn gevoelens er mogen zijn.
Op welke leeftijd begint een jongen echt zijn eigen persoonlijkheid te vormen?
Kinderen beginnen al vanaf de peutertijd kenmerken te laten zien die bij hen passen. Maar de persoonlijkheid van een jongen vormt zich echt door tijdens de basisschoolleeftijd en de tienerjaren. In die periode spelen vrienden, school en ervaringen een grote rol naast de opvoeding thuis.
Is het erg als mijn zoon geen sterke vaderfiguur heeft?
Een vaderfiguur kan een grote invloed hebben, maar het gaat vooral om stabiele en liefdevolle volwassenen in het leven van een kind. Dat kunnen ook een opa, een oom, een leraar of een andere vertrouwenspersoon zijn. Het gaat om aanwezig zijn, luisteren en een goed voorbeeld geven.
Hoe geef ik mijn zoon mee dat hij verantwoordelijkheid moet nemen voor zijn keuzes?
Door hem al vroeg kleine verantwoordelijkheden te geven en hem de gevolgen van zijn keuzes zelf te laten ervaren. Niet elke fout hoeft gecorrigeerd te worden door de ouder. Als een jongen merkt dat zijn keuzes gevolgen hebben, leert hij vanzelf beter nadenken voordat hij iets doet.